{"id":5010,"date":"2025-07-31T15:33:00","date_gmt":"2025-07-31T15:33:00","guid":{"rendered":"https:\/\/naturebylennart.com\/?p=5010"},"modified":"2025-10-22T15:11:50","modified_gmt":"2025-10-22T15:11:50","slug":"close-encounters-in-kibale-forest-chimps-birds-and-elephants","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/naturebylennart.com\/nl\/birds-blog\/close-encounters-in-kibale-forest-chimps-birds-and-elephants\/","title":{"rendered":"Oog in oog in Kibale Forest: Chimps, vogels en olifanten"},"content":{"rendered":"

De \u2018Chimp Trek\u2019 voelt een beetje als de natuurlijke tegenhanger van de Gorilla Trek in Oeganda. De paralellen zijn eenvoudig: beide dieren behoren tot de zogenaamde \u2018great apes\u2019 en in beide gevallen zijn ze gewend aan mensen. Verrekijker is niet nodig!<\/p>\n\n\n

<\/p>\n\n\n

Toch was ik in het begin een stuk minder enthousiast voor de Chimp Trek dan voor de Gorilla Trek. Dat heeft ook wel met de reputatie te maken. Waar gorilla\u2019s bekend staan als de \u2018gentle giants\u2019 en hoofdzakelijk vegetari\u00ebr zijn, is dat bij chimpansees wel anders. Zij houden wel van een stukje vlees en ze zijn ook niet te beroerd om snode plannen te smeden om jonge gorilla\u2019s of chimpansees van andere groepen te besluipen en te doden. Daar gebruiken ze soms zelfs wapens bij. Dat klinkt allemaal griezelig mensachtig. Ik heb ook begrepen dat wilde groepen chimpansees door lokale bewoners met een stuk met vrees en ontzag worden behandeld dan gorilla\u2019s (hoewel dat overigens ook geen lievertjes zijn).<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dus wie wil nu tijd besteden tussen zulke moordmachines? Toch is ook die kwalificatie overdreven natuurlijk, want chimpansees blijven in de eerste plaats dieren die zich gewoon zoals veel andere dieren gedragen. Zij hebben voedsel nodig om in leven te blijven en vanwege hun hogere intelligentie en hun vermogen tot samenwerken, komt dat net wat oncomfortabeler bij ons binnen. Niet voor niets is chimpansee genetisch het nauwst verwant aan de mens, waardoor hun gedrag ook wel reden tot reflectie geeft: in hoeverre staat het primitieve agressieve gedrag nu eigenlijk echt zo ver van ons?<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Afgezien daarvan zijn chimpansees natuurlijk veel meer dan sluwe jagers. We zien bij chimpansees veel meer voorbeelden van hun intelligentie. Hun vermogen tot samenwerken en het aangaan van complexe groepsverbanden is indrukwekkend. Boeken zijn geschreven en films zijn gemaakt, soms uitsluitend gebaseerd op het gedrag van \u00e9\u00e9n enkele chimpansee. Dat maakt de groepen dus ook een buitengewoon interessant studieobject en de kans om daar even een \u2018vlieg op de muur te zijn\u2019 liet ik dan ook niet liggen.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ik had er zelfs wel zin in! Mijn indruk was eerst dat de dieren voornamelijk in de bomen bleven en dat de fotokansen dus een stuk minder interessant zouden zijn dan bij de gorilla\u2019s het geval was. Later werd mij duidelijk dat ook chimpansees goed benaderbaar kunnen zijn en ook regelmatig uit de bomen gaan om op de grond te foerageren. Een dierenwaarneming laat zich nooit goed voorspellen, maar natuurlijk was ik hoopvol en gingen we er het beste van maken!<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Eerst een ander doel: de Green-breasted Pitta<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Voordat het zo ver was, moesten we echter eerst even tijd steken in een andere soort. Dat was niet zomaar een soort: de Green-breasted Pitta. Deze vogelsoort werd vroeg in de 20e eeuw al beschreven, maar pas voor de vogelaarsgemeenschap herontdekt in 2005, nota bene tijdens een Chimp Trek. Het verhaal daarachter hoorde ik voor het eerst via de Mammalwatching podcast<\/a>. Het hele continent Afrika kende op dat moment nog maar \u00e9\u00e9n soort pitta dus het feit dat het er nog steeds twee bleken te zijn, was wel een behoorlijke schok. Het roept ook de vraag op hoeveel soorten in de minder bezochte landen zoals de Democratische Republiek Congo nog ontdekt kunnen worden.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Maar goed, het bestaan van die pitta stond dus wel vast. Inmiddels is een bezoek aan Kibale Forest voor bezoekende vogelaars dan ook onvermijdelijk geworden. Voor ons was dit ook een van de belangrijkste doelsoorten. We hadden twee ochtenden om de vogel te proberen. Het was ons bekend dat de vogel relatief betrouwbaar is als het gaat om zich te laten zien, maar hij wordt door sommigen ook gewoon gemist.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Cruciaal voor onze kansen was het moment dat we het bos in zouden gaan. Voor deze soort is het echt belangrijk om er bij het eerste licht te staan. Het liefst nog ietsje eerder, omdat de vogel vaak alleen vroeg in de ochtend baltst. Zodoende drongen we aan op een vroeg ontbijt en maakten we haast om er op het juiste moment te staan. Ondanks de onvermijdelijke onvoorziene vertraging ging dat best goed en in het schemerdonker liepen we het bos in.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Het duurde gelukkig niet lang of we hoorden het voor deze vogel kenmerkende baltsgeluid<\/a>! De vogel maakt dat geluid met de vleugels door kort van zijn zitplaats op te vliegen. Vrij snel had onze lokale gids de vogel ook gevonden en konden we hem als zichtwaarneming bijschrijven. Yes! Het was nog wel erg donker zodat we nog wel iets te wensen overhielden.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Vrij kort nadat we de vogel in beeld hadden gekregen, dook hij naar beneden en hoorden we hem niet meer. Het vroege opstaan was nodig gebleken! Gelukkig bleef het niet bij deze waarneming want een halfuurtje later werd de vogel weer gehoord en lukte het om hem in een betere positie terug te vinden. De vogel zat heel kort mooi op een tak, maar bleef daar helaas niet zitten.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Green-breasted Pitta<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Daarna koos de vogel positie op een andere tak en daar bleef hij wel lang zitten. Wij konden uitgebreid genieten van het baltsritueel. Ik maakte veel foto\u2019s en er was zelfs wat video mogelijk.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Green-breasted Pitta<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Hieronder kun je ook een korte video vinden.<\/p>\n\n\n\n

\n